КОМПЛЕКСНА ОЦІНКА ОБҐРУНТУВАННЯ ВИБОРУ ТИПУ ВИСОКОНАПІРНОЇ ГІДРОТУРБІНИ
Основний зміст сторінки статті
Анотація
Гідравлічні турбіни використовуються для перетворення енергії поточної води у обертальну механічну енергію. Гідротурбіни експлуатуються за різних умов, тому необхідно враховувати зміни споживаної потужності та умов вхідного потоку. У гідротурбінах з високою питомою швидкістю, робота з частковим навантаженням та кавітаційні умови створюють дуже складні внутрішні структури потоку, які важко точно передбачити, зберігаючи при цьому розумні обчислювальні витрати. Кавітація є проблемою на ГЕС і вона більш помітна у гідротурбінах, що працюють не за проєктними умовами. Ковшова турбіна, гідравлічний первинний двигун, використовує кінетичну енергію струменів води високого тиску для обертання робочих лопаток, перетворюючи енергію води на механічну енергію. Завдяки своїй простій конструкції та можливості застосування в умовах високого та надвисокого тиску, вона довгі роки є основним обладнанням електростанцій. Радіально-осьові гідротурбіни широко використовуються в усьому світі завдяки своїй адаптивності, високій ефективності та універсальності в широкому діапазоні умов експлуатації. Зважаючи на значне накладання робочих діапазонів радіально-осьових та ковшових гідротурбін (200–800 м), для конкретних проєктів, потрібне проведення комплексної оцінки обґрунтування вибору типу високонапірної гідротурбіни. Проєктування високонапірної радіально-осьової та ковшової гідротурбіни утруднене через складну картину течії потоку в елементах проточної частини. Ерозія осаду суттєво впливає на гідравлічні механізми, особливо на радіально-осьові гідротурбіни, якщо вони працюють у потоках, завантажених осадом. Це явище відіграє вирішальну роль у зменшенні вироблення енергії та експлуатаційних проблем. Враховуючи, що радіально-осьові гідротурбіни відіграють життєво важливу роль у виробництві гідроенергії та є найбільш широко використовуваними серед гідротурбін, вони повинні витримувати значний вплив ерозії осаду. У цій статті описані відносні переваги агрегатів кожного типу для різних умов та робочих режимів. Крім гідравлічних параметрів, економічного обґрунтування та довговічності роботи необхідно враховувати чутливість гідротурбін до піщаної ерозії. У статті наводиться огляд типів високонапірних гідротурбін та обґрунтування їх вибору при проєктуванні високонапірної ГЕС. Проведено порівняння активних та реактивних гідротурбін. Розглянуто питання, пов'язані із проєктуванням елементів проточної частини гідротурбіни.
Блок інформації про статтю
Посилання
Souza Z., Filho G. L. T. Pelton and Crossflow Impulse Hydraulic Turbines. Cham, Springer Publ., 2025. 509 p. doi: 10.1007/978-3- 031-87086-6
Hu Z., Cheng Y., Liu D., Chen H., Ji B., Ding J. Broadening the Operating Range of Pump-Turbine to Deep-Part Load by Runner Optimization. Renewable Energy. 2023, vol. 207, pp. 73–88. doi: 10.1016/j.renene.2023.03.005
Kamal M., Abbas A., Prasad V., Kumar R. A numerical study on the performance characteristics of low head Francis turbine with different turbulence models. Materials Today: Proceedings. 2021, vol. 49, pp. 349–353. doi: 10.1016/j.matpr.2021.02.155
Laouari A., Ghenaie A. Investigation of steady and unsteady cavitating flows through a small Francis turbine. Renewable Energy. 2021, vol. 172, pp. 841–861. doi: 10.1016/ j.renene.2021.03.080
Du J., Ge Z., Wu H., Shi X., Yuan F., Wei Y., Wang D., Yang X. Study on the effects of runner geometric parameters on the performance of micro Francis turbines used in water supply system of high-rise buildings. Energy. 2022, vol. 256, p. 124616. doi: 10.1016/j.energy.2022.124616
Delgado G., Galvan S., Dominguez-Mota F., Garcia J. C., Valencia E. Reconstruction methodology of a Francis runner blade using numerical tools. Journal of Mechanical Science and Technology. 2020, vol. 34, pp. 1237–1247. doi: 10.1007/s12206- 020-0222-4
Adhikari N., Pandeya A., Subedi A., Subedi N. Design of Pelton Turbine and Bucket Surface using Non-Uniform Rational Basis Spline and its Analysis with Computational Fluid Dynamics. Journal of the Institute of Engineering. 2021, vol. 16, no. 1, pp. 41–50. doi: 10.3126/jie.v16i1.36534
Khechekhouche A., Siqueira A. M. O., Campos J. C. C., Messoudi M. M., Santos R. A. Design, Implementation, and Analysis of a Local Pelton Turbine. International Journal of Energetica. 2024, vol. 9, no. 1, pp. 45–52. doi: 10.47238/ ijeca.v9i1.249
Umar B. M., Wang Z., Chitrakar S., Thapa B., Huang X., Poudel R., Karna A. Experimental Erosion Flow Pattern Study of Pelton Runner Buckets Using a Non-Recirculating Test Rig. Energies. 2024, vol. 17, issue 16, p. 4006. doi: 10.3390/en17164006
Wang J.; Song X.; Wang J.; Wang Z. Study on the Complex Erosion Characteristics and Specific Influencing Factor Mechanism in a Francis Hydraulic Turbine. Water. 2025, vol 17, issue 8, p. 1234. doi: 10.3390/w17081234
Li C., Shen P., Pan J., Huang F., Guo P. Analysis of Erosion Characteristics of Pelton Turbine Based on Cavitation Effect. Journal of Engineering Thermophysics. 2025, vol. 46, issue 7,
pp. 2191–2198.
Iliev I., Tengs E. O., Trivedi C., Dahlhaug O. G. Optimization of Francis turbines for variable speed operation using surrogate modeling approach. Journal of Fluids Engineering. 2020, vol. 142, issue 10, p. 101214. doi: 10.1115/1.4047675
Shrestha K., Bijukchhe P. L., Neopane H. P., Chitrakar S., Thapa B. Design and Performance study of Francis turbine for high head applications. Journal of Physics Conference Series. 2025, vol. 2854, p. 012086. doi: 10.1088/1742-6596/2854/1/012086
Myronov K., Dmytriienko O., Basova Y., Rezvaya K., Vorontsov S. Improving the Energy Performance of a High-Head Francis Turbine. Int. Conf. on Reliable Systems Engineering, ICoRSE 2023. Vol. 762 (7–8 September 2023, Bucharest, Romania). Lecture Notes in Networks and Systems. Cham, Springer Publ., 2023, pp. 66–77.
Drankovs'kyy V. E., Myronov K. A., Tyn'yanova I. I., Ryezva K. S., Krupa Ye. S., Kukhtenkov Yu. M. Matematychne modelyuvannya robochoho protsesu hidromashyn: monohrafiya [Mathematical modelling of the hydraulic machine workflow]. Kharkiv, NTU ''KhPI'' Publ., 2022. 406 p.
Myronov K. A., Dmytriyenko O. V., Myronov V. K. Vplyv heometrychnykh parametriv robochoho kolesa na enerhetychni pokaznyky radial'no-os'ovoyi hidroturbiny [Influence of geometrical parameters the runner on energy performance a fransic turbine]. Bulletin of the National Technical University "KhPI". Series: Hydraulic machines and hydraulic units. Kharkiv, NTU "KhPI" Publ., 2021, no. 2, pp. 64–72.