РОЗРОБКА КОНСТРУКЦІЇ РАДІАЛЬНО-ДІАГОНАЛЬНОЇ ГІДРОТУРБІНИ ДЛЯ ЕФЕКТИВНОЇ РОБОТИ НА ВИСОКИХ НАПОРАХ
Основний зміст сторінки статті
Анотація
Представлено розробку нової конструкції гідротурбіни, спрямовану на підвищення енергетичної та експлуатаційної ефективності для роботи на високих напорах. Здійснено комплексний аналіз проблем, характерних для традиційних високонапірних гідротурбін, зокрема радіально-осьових та поворотно-лопатевих турбін, які мають обмежений діапазон експлуатації та схильні до кавітаційних явищ при відхиленні від оптимальних режимів роботи. Основна увага приділена створенню високонапірної радіально-діагональної гідротурбіни, конструкція якої включає дворядну лопатеву систему та проміжний направляючий апарат для забезпечення широкого діапазону експлуатації та підвищення стійкості потоку. Прогнозна універсальна характеристика РОД 400 порівняно з традиційною турбіною РО 400 продемонструвала суттєві переваги нової конструкції, зокрема ширший діапазон ефективної роботи. Важливою перевагою розглянутої конструкції є здатність підтримувати високий коефіцієнт корисної дії в широкому діапазоні напорів та витрат води, що забезпечує універсальність застосування даної гідротурбіни для різних типів гідроелектростанцій. Запропонована турбіна демонструє підвищену стійкість до кавітації завдяки вдосконаленій формі лопатей та трьохелементній комбінаторній залежності. Розглянуто процес створення тривимірної моделі гідротурбіни в середовищі SolidWorks, що дозволяє здійснити точне відображення геометрії та підготувати модель до подальшого чисельного аналізу методами обчислювальної гідродинаміки. Для подальшого вдосконалення запропоновано використання чисельного моделювання в CFD-програмах (наприклад, Ansys CFX) для аналізу гідродинамічних процесів у проточній частині та оцінки енергокавітаційних показників. Перспективи дослідження включають створення фізичного прототипу та експериментальну валідацію результатів, що сприятиме впровадженню радіально-діагональних гідротурбін у реальні проєкти ГЕС. Інтеграція інноваційних рішень у конструкцію гідротурбін дозволить забезпечити більш стійку та надійну роботу енергетичних систем.
Блок інформації про статтю
Посилання
Pandey B., Karki A. Hydroelectric Energy: Renewable Energy and the Environment. Wallingford, United Kingdom, CRC Press Publ., 2016. 419 р.
Spellman F. R. Environmental Engineering. Florida, CRC Press Publ., 2015. 750 р.
Caldwell J. Hydropower: Renewable Energy Essentials. United States, Larsen and Keller Education Publ., 2019. 257 р.
Sokol Ye., Cherkashenko M., Potetenko O., Drankovs'kyy V., Hasyuk O., Hryb O. Hidroenerhetyka. Tom 2. Hidravlichni mashyny [Hydropower engineering. Vol. 2. Hydraulic machines]. Kharkiv, Promart Publ., 2020. 534 p.
Landau Yu. O. Osnovni tendentsiyi rozvytku hidroenerhetyky Ukrayiny [The main trends in the development of hydropower in Ukraine]. Naukovi roboty. Kharkiv, 2014, vol. 53, issue 40,
pp. 82–86.
Potetenko O. V., Drankovs'kyy V. E., Koval'ov S. M., Krupa Ye. S., Vakhrusheva O. S., Shevchenko N. H. Tendentsiyi prosuvannya horyzontal'nykh pryamotochnykh i vertykal'nykh radial'no-os'ovykh hidroturbin na vysoki napory z shyrokym diapazonom ekspluatatsiyi [Trends in the promotion of horizontal direct-flow and vertical radial-axial hydraulic turbines for high heads with a wide range of operation]. Visnyk Sums'koho derzhavnoho universytetu. Seriya: Теkhnichni nauky [Sumy State University Bulletin. Series: Technical sciences]. Sumy, SumDU Publ., 2010, no. 3, pp. 125–135.
Potetenko O. V., Hryshyn O. M., Radchenko L. R., Yakovleva L. K., Krupa Ye. S., Vakhrusheva O. S., Hulakhmadov A. A. Robochyy protses radial'no-diahonal'noyi hidroturbiny (ROD). Metodyka pobudovy prohnoznoyi universal'noyi kharakterystyky [The working process of a radial- diagonal hydraulic turbine (ROD). Method for constructing a predictive universal characteristic]. Visnyk Nats. tekhn. un-tu «KhPI»: zb. nauk. pr. Temat. vyp.: Novi rishennya v suchasnykh tekhnolohiyakh [Bulletin of the National Technical University "KhPI": a collection of scientific papers. Thematic issue: New solutions in modern technologies]. Kharkiv, NTU "KhPI" Publ., 2012, no. 33, pp. 109–119.
Krupa Ye. S., Demchuk R. M., Kis' S. L. Rozrobka radial'no- diahonal'noyi hidroturbiny [Development of a radial-diagonal hydraulic turbine]. Informatsiyni tekhnolohiyi: nauka, tekhnika, tekhnolohiya, osvita, zdorov"ya. Tezy dopovidey ХXХІІІ mizhnarodnoyi naukovo-praktychnoyi konferentsiyi MicroCAD- 2025 (14–17 travnya 2025 r., Kharkiv) [Information technologies: science, engineering, technology, education, health. Abstracts of the ХXХІІІ Int. Sci.-Pract. Conf. (14–17 May 2025, Kharkiv)]. Kharkiv, NTU "KhPI" Publ., 2025, p. 257.
Krupa Ye., Demchuk R. Comprehensive review of SolidWorks and Ansys for hydraulic machinery. Bulletin of the National Technical University "KhPI". Series: Hydraulic machines and hydraulic units. Kharkiv: NTU "KhPI" Publ., 2024, no. 2, pp. 48–53. doi: 10.20998/2411-3441.2024.2.07
Krupa Y., Demchuk R., Volobuiev A. Comparative analysis of software systems for hydraulic turbine flow simulation. Bulletin of the National Technical University "KhPI". Series: Hydraulic machines and hydraulic units. Kharkiv, NTU "KhPI" Publ., 2023, no. 1, pp. 49–55.
SOLIDWORKS Official Website. Available at: https://www.solidworks.com (accessed 05.09.2025).
Liu H., Wu Z., Yuan S., Wang Y., Dong L. Design and Implementation of a Three-Dimensional CAD Graphics Support Platform for Pumps Based on Open CASCADE. Processes. 2023, vol. 11, issue 8, p. 2315. doi: 10.3390/pr11082315